حسن الأمين ( مترجم : مهدى زنديه )
21
الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى )
يكى از دو شهر بزرگ ناحيهء طوس است . طابران همان شهرى است كه در سال 791 ه توسط تيمور به فرماندهى دومين فرزندش ، ميران ، و امير آق بوغا ، والى هرات ، مورد حمله قرار مىگيرد و تمامى ساكنان آن به قتل مىرسند و شهر به بدترين شكل درهم كوبيده مىشود ، به طورىكه تا به امروزه روى آبادى و جمعيت به خود نديده است . شايان ذكر است كه اكثر قابل توجهى از دانشمندان « طوس » به همين شهر منقرض شده ، منسوبند . نوغان : اين شهر در يك مايلى جنوب سناباد يعنى همان جايى كه قبر امام رضا عليه السلام قرار دارد ، واقع است . بروقن : نويسندهء كتاب « حدود العالم » در ضبط نام اين شهر ، دچار اشتباه شده است . زيرا ضبط صحيح نام اين شهر ، « تروقيذ » يا « بروقوز » است . « تروقيذ » شهرى است كوهستانى كه امروزه ترقبه ناميده مىشود و شمارى از محدثان ، عرفا و زهاد مشهور همچون « ابو الحسن نعمانى بن محمد احمد تروقيذى طوسى » متوفى به سال 350 ه و « ابو عبد اللّه تروقيذى » كه در زمان خودش زاهدى معروف بوده است ، به اين شهر منسوبند . رايكان : ضبط صحيح نام اين شهر ، « راتكان » يا « رادكان » است كه « تاء » به غلط به « ياء » تغيير يافته است . در فارسى هم به همين شكل يعنى با « تاء » و « دال » تلفظ مىشود . شهر « رادكان » در ده فرسخى شهر طابران قرار دارد . در همين شهر است كه بزرگانى همچون « نظام الملك طوسى » ، « ابو محمد عبد اللّه بن هاشم طوسى » و « ابو ازهر حسن بن احمد بن محمد طوسى » متوفاى سال 530 ه متولد مىشوند . در حاشيه اين شهر ، مرغزار طوس به چشم مىخورد كه شهرت تاريخى دارد . در همين مكان بود كه ملك شاه سلجوقى با فرمانى از پدرش بر تخت نشست . « علاء الدين تكش خوارزمشاه » نيز در همين مكان تاجگذارى